نمایش رادیویی در ایران

نمایش رادیویی در ایران

پیدایش رادیو در ایران :

نمایش رادیویی در ایران

رادیو در ساعت هفت بعد از ظهر جمعه چهارم اردیبهشت 1319 افتتاح شد و از پنجم همان ماه برنامه های عادی رادیو آغاز شد و چون برنامه ها فقط در تهران قابل شنیدن بود ، رادیو تهران نامیده شد .

برنامه ها مشتمل بود بر گفتار هایی کوتاه در زمینه تاریخ ، اقتصاد ، خانواده ، سیاست و پخش موسیقی های ایرانی و خارجی ، اخبار به انگلیسی ، فرانسوی ، آلمانی ، روسی ، ترکی و غیره .

تا دهه سی و آمدن نوار و ضبط صوت برنامه ها زنده و از بیسیم پهلوی ( قصر ) پخش می شد .

 

نمایش در رادیو :

نمایش در سال های 1320-1319 جایی در برنامه ها نداشت و اولین بار در خرداد 1321 نمایش را در فهرست برنامه های زنده رادیویی می بینیم که از 20:50 تا 21:30 پخش آن شروع شده بود .

سید علی خان نصر اولین کسی بود که نمایش را وارد رادیو کرد ، به این صورت که پس از اجرای نمایش هایی در تئاتر تهران ، همان نمایش را با مقداری دستکاری به استودیو پخش زنده بیسیم می آورد و با کمک بازیگران تئاتر از جمله نصرت الله محتشم ، هوشنگ سارنگ ، صادق بهرامی ، عصمت صفوی ، ایران دفتری ، نیکتاج صبری ، مجید محسنی ، جمشید شیبانی و ژاله علو آن ها را اجرا می کردند .

چون در دهه 1320 نمایش و بازی رادیویی معنا و مفهومی نداشت بازیگران تئاتر نقش های متفاوت را در نمایشنامه بر عهده می گرفتند و دیالوگ ها را اجرا می کردند بدون اینکه به اصول و ابعاد نمایش رادیو بیندیشند .

نمایش های کوتاه کمدی و سرگرم کننده در روزهای تعطیل با نویسندگی پرویز خطیبی و بازیگری حمید قنبری ، مهین دیهیم ، مجید محسنی ، اکبر مشگین و … در فهرست برنامه های رادیو تهران جای خاصی داشت .

 

 

رادیو پس از کودتای 1332 :

پس از کودتای مرداد 1332 رادیو در جامعه بیش از پیش نقش داشت و شکل منسجمی به خود گرفت و در همین دهه بود که به نمایش توجه جدی شد و نصرت الله معینیان رئیس وقت رادیو ، عزیز الله حاتمی را مسئول نمایش کرد و در همین سال ها ضبط برنامه ها آغاز شد .

در کنار رادیوو تهران و بعد ها در ( 1336 ) رادیو ایران ، رادیویی به نام رادیو نیروی هوایی فعالیت می کرد که جزء برنامه هایش نمایشی به نام یک شب از هزار و یک شب بود با کارگردانی ، بازیگری و احتمالا نویسندگی محسن فرید .

یک شب از هزار و یک شب که به صورت سریال و هر شب در ساعت بیست و سی دقیقه از رادیو نیروی هوای پخش می شد به قول برخی از بازیگران این سریال عاملی بود برای شکل گیری نمایش و داستان های شب رادیو ایران که به تقلید از آن نمایش های دنباله دار تهیه و پخش شود ، به هر حال در 1336 عزیز الله حاتمی بنیانگذار و نویسنده نمایش های سریالی و جدی و پاشا سمیعی تنظیم و تهیه آن وارد عرصه شدند .

*پاشا سمیعی از اولین تهیه کننده های رادیو بود و زیر نظر او تهیه کننده های بسیاری آموزش دیده اند ، وی غیر از تهیه برنامه های نمایشی در بخش مدیریتی هم صاحب مقام بود ، سمیعی در سال 1378 در شهرستان ساری درگذشت .

 

افتتاح رادیو ایران :

در سال 1336 با راه اندازی فرستنده صد کیلوواتی صدای رادیو به تمام ایران رسید و از آن پس ما صاحب دو رادیو شدیم ، یکی “رادیو تهران” با همان فرستنده قدیمی و دیگری “رادیو ایران” با فرستنده جدید .

با نگاهی به کنداکتور برنامه های دو شبکه می بینیم که از رادیو ایران در فروردین سال 1337 در ساعت 22 ، پخش برنامه ای نمایشی با آرم یکی بود و یکی نبود ( برنامه داستان های رادیو ایران ) آغاز می شود به این صورت :

 

رادیو ایران

 

در مجله رادیو ایران شماره 20 ، فروردین ماه 1337 در معرفی برنامه های رادیو ایران چنین آمده است : هر شب در ساعت 22 ، پس از برنامه موسیقی ، یک داستان سریالی شبیه به نمایشنامه به مدت یک ربع یا بیت دقیقه اجرا می شود !

و این آغاز پخش برنامه ای است نمایشی که تا کنون در همان ساعت 22 از رادیو ایران پخش می شود با موسیقی کاپریچیو اسپانیول ( اثر ریمسکی کورساکف ) به عنوان آرم و نشانه و با نام های یکی بود و یکی نبود ، داستان شب ، قصه شب در اوایل به مدت شش شب و سپس پنج شب .

روزهای جمعه در ساعت 22 برنامه ای با نام “افسانه آدینه” پخش می شد که بخشی از آن را نمایش تشکیل می داد و بخش های دیگرش پاسخ به نامه های شنوندگان ، پخش صفحه و موسیقی درخواستی ، طرح مسابقه  نمایشی و … بود و از مجریان آن می توان از فروزنده اربابی ، ایرج گرگین ، محمد سلطانی ، آذر پژوهش ، مانی ( محمد خواجوی ها ) ، پرویز بهادر ، قدسی رهبری ، حسین توصیفیان ، نورالدین ثابت ایمانی ، شکوه رضایی و جمشید عدیلی نام برد .

از دیگر برنامه های نمایشی مورد اشاره جانی دالر است که نمایشی پلیسی بود و به صورت مسابقه هر چهارشنبه از ساعت بیست از رادیو ایران پخش می شد که البته اوایل ( سال 1339 ) این برنامه با نام خاطرات جانی دالر ساعت بیست و روزهای شنبه پخش می شد . تهیه کننده جانی دالر عباس تهرانی ، کارگردان و بازیگر جانی دالر در ابتدا پرویز بهرام و سپس پرویز بهادر و حیدر صارمی و نویسنده اصلی آن جلال نعمت اللهی بود .

 

دیگر برنامه های رادیو :

از برنامه هایی که نمایش در آن سهم مهمی داشت زیر آسمان کبود بود که دوشنبه ها ساعت 20 پخش می شد و در پیشگاه عدالت که مسائل حقوقی را به زبان ساده و در لفافه نمایش مطرح میکرد و در ساعت چهارده شنبه ها با نویسندگی دکتر منوچهر معین افشار پخش می شد و تا سال 1344 ادامه داشت و از آن سال به بعد در ساعت چهارده اخبار جای آن را گرفت .

همچنین برنامه زن و زندگی بود که روزانه از ساعت 8 تا 9 پخش می شد و از دیگر برنامه های نمایشی باید از نمایش های بعد از ظهر جمعه یادی کنیم که در ساعت سیزده و سی دقیقه به مدت سی دقیقه تهیه و پخش می شد که صادق بهرامی کارگردانی آن را بر عهده داشت و پاشا سمیعی و مهدی شرفی تهیه کننده و نویسنده آن نیز اغلب حسن شهباز بود و نیز داستان نیمروز که از برنامه ی دوی رادیو هر هفته در شش بخش ، پخش می شد .

نکته آخر درباره نمایش های رادیو ( تهران و ایران ) این که بعد از شروع داستان شب در سال 1337 ( یکی بود یکی نبود ) همزمان از رادیو تهران هر شب در ساعت بیست نمایشی با آرم داستان شب پخش می شد که به احتمال تکرار همان داستان شب رادیو ایران بوده است و تا اواخر 1339 و اوایل 1340 ادامه داشت ، که تئاتر برنامه دوم ( جمعه ها در ساعت 17 ) جای آن را گرفت .

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

توسط
تومان